1887

n Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg - Constitution and contract - exploring "the possibility that certain rights may apply directly to contractual terms or the common law that underlies them"

USD

 

Abstract

This article investigates the possibility referred to by Langa CJ in "that certain rights may apply directly to contractual terms or the common law that underlies them". involved the constitutionality of a clause in a short-term insurance policy which required the institution of court proceedings within 90 days after the insurance company had rejected the claim. The applicant argued that the clause was "contrary to public policy in that, among other things, it prescribes an unreasonably short time to institute action and therefore constitutes an infringement of the right of the insured to seek the assistance of the court" in section 34 of the constitution. The North Gauteng high court, Pretoria, held that the clause limited the right in section 34 and that the limitation could not be justified under the general limitation clause in section 36 of the constitution. In upholding an appeal against the high court judgment, the supreme court of appeal held that the parties' relative bargaining positions are of particular importance in order to decide whether the particular provision impugned on the constitutional values of equality and dignity in section 1 of the Constitution of the Republic of South Africa of 1996 and that the evidence presented in the case was insufficient to reach any conclusion in this regard. The constitutional court dismissed an appeal against the judgment of the supreme court of appeal. Like the supreme court of appeal, the majority held that there was no admissible evidence before it "to suggest that the contract was not freely concluded between persons with equal bargaining power or that the applicant was not aware of the clause". Langa CJ delivered a brief concurring judgment.


In (2007 7 BCLR 691 (KH) par 186) het hoofregter Langa in 'n instemmende afsonderlike uitspraak verwys na die moontlikheid dat sekere handvesregte direk op kontraktuele bepalings en die gemenereg waarop dit gebaseer is, toegepas kan word. Die meerderheid van die hof het die direkte toepassing beskou as gevalle waarin die regte en beperkingsbepalings toegepas word, en indirekte toepassing as gevalle waarin die hof slegs die grondwetlike waardes in artikel 1 van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika van 1996 gebruik om algemene privaatregtelike begrippe op besondere gevalle toe te pas. Die redes waarom die konstitusionele hof nie die handves van regte wou toepas op die gemeenregtelike privaatreg nie (in (2002 8 BC LR 771 (KH)) en op die bepalings van 'n kontrak (in die Barkhuizen-saak) was in albei gevalle gebaseer op verkeerde interpretasies van onderskeidelik artikels 8 en 36(1) van die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika van 1996. Die hof het geen ander redes aangevoer waarom dit nie die handves direk wou toepas nie. Kontrakteervryheid het in die Suid-Afrikaanse reg 'n grondwetlike status omdat dit 'n noodsaaklike kompetensiebevoegdheid is vir die uitoefening van talle ander regte, byvoorbeeld die reg op eiendom, die reg op vrye beroepsbeoefening en die regte in verband met arbeidsverhoudings. Dit geld ook vir regte wat nie sogenaamde ekonomiese regte is nie, byvoorbeeld die reg op godsdiensvryheid, die reg op persoonlike vryheid en sekerheid en die reg op vryheid van uitdrukking. Dit vorm deel van die inhoud van daardie regte en kan daarom nie 'n mindere status hê nie. Wanneer nagegaan word in watter mate die meerderheid van die hof in die -saak die handves by implikasie toegepas het, blyk dit dat sekere faktore in verband met die beperking van regte min of geen aandag geniet het nie. Die minderheidsuitsprake is in hierdie opsig meer bevredigend. Dit wil voorkom asof die keuse tussen direkte en indirekte toepassing nie noodwendig altyd dieselfde resultate sal lewer nie. Direkte toepassing kan tot beter gemotiveerde uitsprake lei en moontlik ook tot ander resultate.

Loading

Article metrics loading...

/content/ju_tsar/2009/4/EJC55282
2009-01-01
2016-12-03
This is a required field
Please enter a valid email address
Approval was a Success
Invalid data
An Error Occurred
Approval was partially successful, following selected items could not be processed due to error