1887

n Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg - Illegally or unconstitutionally obtained evidence : a South African perspective

USD

 

Abstract


Hierdie artikel is gebaseer op 'n nasionale verslag wat aan 'n internasionale kongres van die gelewer word. Die bydrae fokus op onlangse ontwikkelinge in die Suid-Afrikaanse regspraak betreffende die toelaatbaarheid van onwettig of ongrondwetlik verkreë getuienis. Daar word veral aandag gegee aan die posisie in strafsake en die invloed van Kanadese regspraak op ons howe. In die verband is dit veral van belang om kennis te neem van die nuutste benadering betreffende die toelaatbaarheid van aldus verkreë reële getuienis wat die Kanadese hooggeregshof aanvaar het. In die lig van die gewig wat ons howe aan Kanadese beslissings oor grondwetlike kwessies heg, sal die ontwikkeling waarskynlik 'n invloed op ons regspraak uitoefen. Die artikel skets eerstens kortliks die agtergrond van die Suid-Afrikaanse bewysreg en die hantering van onwettig verkreë getuienis ten einde die onderwerp vir 'n buitelandse leser in perspektief te plaas. Strafsake kom eerste aan die beurt en in hierdie konteks val die soeklig op die inhoud en toepassing van artikel 35(5) van die grondwet. Vanweë die invloed van Kanadese gewysdes op ons regspraak word veral aandag gegee aan 'n drietal beslissings van die Kanadese hooggeregshof, naamlik en Die beslissing is veral van belang aangesien die hof in hierdie saak 'n nuwe benadering gevolg het betreffende die toelaatbaarheid van reële getuienis wat teenstrydig met die bepalings van die Kanadese charter bekom is. Kortliks kom dit daarop neer dat die hof indie benadering in verwerp het en 'n nuwe raamwerk daargestel het waarbinne howe artikel 24(2) van die moet toepas. Die -benadering het ingehou dat vir doeleindes van die navraag na die billikheid van die verhoor die onderskeid tussen reële en kommunikatiewe getuienis as irrelevant beskou is. Die enigste vraag was of die getuienis - reële of kommunikatiewe - op 'n gedwonge wyse bekom is. In is ook weggedoen met die reël dat die privilegie teen selfinkriminasie net op kommunikatiewe getuienis van toepassing is. Die -beslissing het geregverdigde kritiek in beide Kanada en Suid-Afrika uitgelok. Ongelukkig het die hoogste hof van appèl in die -beslissing gevolg en die benadering, waarvolgens die onderskeid tussen reële getuienis en kommunikatiewe getuienis gehandhaaf is, verwerp. Die -beslissing lê 'n breë soepel benadering neer waarbinne genoemde onderskeid in die konteks van die billike verhoornavraag steeds 'n rol kan speel. Die hoop word uitgespreek dat die hoogste hof van appèl, by die volgende geleentheid wanneer hierdie kwessie voor die hof dien, sy rug op sal draai en deeglike oorweging aan die uitspraak in sal gee.
Die posisie in siviele sake betreffende onbehoorlik of onwettig/ongrondwetlik verkreë getuienis word hierna bespreek. Die fokus val veral op regspraak oor hierdie problematiek sedert die nuwe grondwetlike bedeling in werking getree het. Twee sake van belang in die konteks is en
Ten besluite word daarop gewys dat die reëls wat die toelaatbaarheid van onwettig of ongrondwetlik verkreë getuienis reguleer daarop gerig is om die regte van die beskuldigde in 'n strafsaak en die partye in siviele sake te beskerm. Die reëls het ook ten doel om die belang van die regspleging te dien. Dit kan egter ook gebeur, in beide straf- en siviele sake, dat getuienis wat op die gewraakte wyse bekom is, nogtans toegelaat word. In 'n strafsaak kan tot so 'n bevinding geraak word op grond van die optrede van die polisie, terwyl in 'n siviele saak die onregmatige optrede van die party wat beswaar opper teen die getuienis die grondslag daarvoor kan verskaf. Die taak van die hof is om 'n balans te handhaaf tussen die strydende belange deur alle omstandighede in ag te neem.

Loading

Article metrics loading...

/content/ju_tsar/2011/2/EJC55387
2011-01-01
2016-12-08
This is a required field
Please enter a valid email address
Approval was a Success
Invalid data
An Error Occurred
Approval was partially successful, following selected items could not be processed due to error