1887

n Tydskrif vir die Suid-Afrikaanse Reg - The Roman tradition in the South African contract of sale

USD

 

Abstract


In hierdie artikel word die historiese ontwikkeling van die verskillende vereistes in verband met die koopprys in die Romeinse, Romeins-Hollandse en Suid-Afrikaanse reg nagevors ten einde te bepaal in hoeverre die klassieke tradisie nog in die Suid-Afrikaanse reg voortbestaan. Die Romeine se belangrikste en mees blywende nalatenskap aan die wêreld was hulle regstelsel. Dit het voortgeleef na die val van Rome en die geskrewe oorblyfsels van die Romeinse reg, hoofsaaklik soos vervat in Justinianus se , was die basiese bron van die regstelsel wat in 1652 deur die Nederlands-Oos-Indiese Kompanjie na die Kaap gebring is. Ingevolge die Romeinse reg moes daar 'n prys wees wat in geld bepaalbaar was () en hierdie prys moes seker (), waar () en regverdig () wees. Dit blyk dat die Romeine vroeg reeds die eerste vereiste, naamlik dat die prys in geld betaalbaar was, uitgebrei het en dat aanvaar is dat dit gedeeltelik uit iets anders (bv dienste of sake) kon bestaan. Die tweede vereiste (dat die prys seker moes wees) het onveranderd in die Romeinse reg gebly, maar in sowel die Romeins-Hollandse as die Suid-Afrikaanse reg is daar sprake van 'n "redelike prys" wat ook moontlik as voldoende beskou kan word. Al drie regstelsels het aanvaar dat die prys waar moet wees. Die laaste vereiste, dat die prys regverdig moet wees, was nooit werklik 'n vereiste nie, maar eerder 'n ideaal wat ingevolge die -leerstuk nagestreef is. Die belangrikste aspek wat onder hierdie vereiste bespreek word, is die -leerstuk. Dit is in sowel die Romeinse as die Romeins-Hollandse reg toegepasen aanvanklik ook in die Suid-Afrikaanse reg. In 1952 is dit statutêr afgeskaf en vir 'n geruime tyd is algemeen aanvaar dat kontrakteervryheid gerespekteer moet word en dat kontrakte of kontraktuele voorwaardes slegs in gevalle van wesenlike onregverdigheid nietig verklaar kon word. Daar kan nou egter aangeneem word dat die promulgasie van nuwe verbruikerswetgewing (die 68 van 2008) belangrike veranderinge tot gevolg mag hê wat moontlik aanleiding mag gee tot die herlewing van die -feniks. Uit hierdie artikel volg eerstens dat die vereistes wat deur die Romeinse reg gestel is, ook deel van die Romeins-Hollandse reg uitgemaak het en vandag nog in die Suid-Afrikaanse reg geld. Tweedens is dit duidelik dat die basiese Romeinse regsreëls reeds in die Romeinse reg uitgebrei is en dat hierdie uitbreidings in sowel die Romeins-Hollandse as in die Suid-Afrikaanse reg aanvaar is. Die uitbreidings kan, in al drie regstelsels, hoofsaaklik aan die behoeftes van die handel toegeskryf word. Ten slotte word tot die gevolgtrekking gekom dat die klassieke tradisie, in soverre dit die koopprys in 'n koopkontrak betref, nog sterk is. Dit kan waarskynlik toegeskryf word daaraan dat die Romeinse regsreëls realisties en doeltreffend was en dat die Romeine die nodige insig gehad het om die streng basiese reëls uit te brei waar daar 'n behoefte tot sodanige uitbreiding bestaan het. Voorts het die Romeine (wilsooreenstemming) as die grondslag van 'n kontrak beskou en hulle strewe om uitvoering te gee aan die kontrakspartye se wil en bedoeling het ook tot die uitbreiding van die basiese vereistes gelei.

Loading

Article metrics loading...

/content/ju_tsar/2012/1/EJC55441
2012-01-01
2016-12-05
This is a required field
Please enter a valid email address
Approval was a Success
Invalid data
An Error Occurred
Approval was partially successful, following selected items could not be processed due to error